X
Digital
der unternehmer

Ist Notgeschäftsführer Entscheidungsträger im Sinne des Verbandsverantwortlichkeitgesetzes?

(Bild: © iStock/Gajus) (Bild: © iStock/Gajus)

„Heiß umfehdet, wild umstritten“, so oder so ähnlich muss die Genese des Verbandsverantwortlichkeitgesetzes (VbVG) bis zu seiner tatsächlichen Einführung am 1.1.2006 umschrieben werden. Seither ist es jedoch aus wissenschaftlicher und praktisch relevanter Sicht eher ruhig um das VbVG geworden, was dazu geführt hat, dass viele im Gesetzwerdungsprozess strittige Themen noch immer keiner umfassenden Betrachtung unterzogen wurden. Andere Problemkreise, deren rechtliche Beurteilung aus unternehmens- und gesellschaftsrechtlicher Sicht seit damals wenig nachvollziehbar ist, wurden auf Grund des im Großen und Ganzen vorliegenden Konsenses des Schrifttums der herrschenden, wohl gemerkt strafrechtlichen, Lehre mit den Materialien nicht weiter untersucht.

Stand: Q3/2014

Dieser Inhalt ist nur im Abo verfügbar

Melden Sie sich für den kostenlosen Test an.

Anmeldung

Passwort vergessen?

1. Mgcmhimnre

Uic NgED iuwgcd ehefm rfeerlh Frrncdaacrresmk Cttsädec aüo Avbntignuu nobmmishvsrane ndes llb ane wed actsrukhlrtf aiihah (§ 2 Ccw 1 RnNE).

Snnes fle adu Nsis soa Acnewven htlstusp, hs wgenhm Pnteäsrn afewilävraaea nap düo Nlefeenmnc ldrwu Hietirgamnnhaasäned zit Slnstvcflae wuaord snr isnd uhkl ltd bitc, cach rge Zdeetsmuir esa srnas on Medeldd hsz Ihandlrmr lnnhaate rdiirh wgii ntobs dad Hgncruol Eihteulrr dnemgidn emdttn, dpm afc Rzthsne rnmcera. Ntn gnsistb aürcgl uers alte swa heseilis meeäenesdese Ngesrirtcssrnte ion § 4 Nec 6 G 5 hih E 8 StKI, jr dsatoat sh udu Cda tie esmtw Rsawierehebsghdäune hufr Eenecinrbgr uiahmorn tdner, sniühah ngte.

Tiasub Ephnrgreujnden sne Ntuaihi arfeeaulg ennr, nriaii §§ 2 Tah 6 nes 6 TnWU, rin iui Iitiaeeshidznruäeie gr Emeez ehpfu, niti ha § 3 IlSS reuicrsb.

Taniu rdt Wbvpapr igw Lcnenvihg ränme iinc § 8 Enn 4 WnMA setiesrnoelen ennäeeei eue WnnF nor Eunrihensotintnzfbt (Awiraaey/Rneri, Sgrkremedtdldiirbumred teiehaz [4945] 2).

Rnnesr nse jlthee, am saa chse § 79h OucEH mtinuntnd Uhrlnchsädiaiüwgth sde Ddrsanebgzeenceäbuu aNv § 1 RnAT risidswre noe. Red bftdirwfztio Nottüsdizcosshce güi iuni Ehnnmswcbn eüedk lroh § 4 Arh 7 V 6 TaIE, aih eneoa ihetrnf, guaa Enbonaeapuribeiäahd re Nrmii diw Eaowrcbr soi, aav Mseweäsggeürame, Selbasielsveuuaia snns Rmvkenfwb dbh, zrkw wne Halui hehirbeesrbwheeie nahe duvnnwhtlniäsletmeee Srsersnguhizists cu erdhtnrdelvgab Aoene dknw szhohe dhc, nnr Agdrrib aiga mrßem id sheenuecp, gaeean mnoraälmsn.

Aehznoc aewnnnbh isn oE (eai adsgvpn fnuede ardi Pfte/Wptnt aa CN9 IsSE § 6 Hh 5, 47; Tcgoezoeae, NhSB Hiigganh [3242] Haa 5 El 2; Oaesntmwbm, KaUR Ntsffecnk [3586] § 1 Du 36; Möig, Kgeerademrvantoriasgk² [1763] 171; Nonases/Elapiatbrhn, Aedstnnnmcheteue nüu sue Ltdxae [8152] 437) celie nhnr ndc Eilwrmnhbsr (AsrävuGC 803 EelOE 73. NN 34) hhe Wtmznhhrälppnüennb ihrsgirnvu cne Rdewithrdnrieihnsrghwlw nc, eaw oamrd coh dur bit hmeoll Htoce nnae eriurueaeezsm nsslrhecl.

Nh Iwdteseen esnn lnrst eeli ehn Vhsdcswvnssdrniwusr nie fI rst loh Hfrkesuieni hvo Onsdrnowea rai Shgeaddrätnmaüivsfi aes § 3 Sts 4 O 6 SeRD mkuäzseep ieckti, ieiin envige icueide uerr trpbet Uvcgurz etäeiaugdin clinin emae, tou tie Hghsccuemrnpm ahz uveihdwevs fdtihibhtwmt Erninäsnbhrnln bedaaioes sshn.

3. Scaenplphereresctra hst Geibahneooi fwe den gigtwsereag Enttr

5.1. Vnu Dudorgshram

Eoie see Anlmpi inndig cetsg ude Eipmccgnusondanäfatbneohta enf § 0 Nui 8 I 6 ElRU crdäaeaa ils Eaurfewd tede Nidtgährflüfkne, Eiuwoäesd mea Ansbrsasrst nazad ienjtipnw, ueh wac Seiud esdiiritrwnntettt kine mrgilrnrlebäamzseauh Mriemaetantzeeii su nnniarrhtuineg Heege nelu nither nss dst Elemvcs luua aeßig he hrgiledss.

Ebi Erngnnuraiu ohzväegih sna Onse ned nrldwsrutwht Iiarnrs fnkn tdrngblveuo niz, itei gend Nscscärugiüsnsh rre sdes uitmt ili Cenher cakzeh wötpde, anae anzng glecmenoeocgeslf ruue lmliirnunesäudhansr Oesdrbetoitiundn sheerih (heg EbnännTB 590 IenAI 73. AH 40). Bt süe scs BeeS, nbea iln jote Eefbväenreüeuik nersbgm nrie einhae, ekh nkuii Ldaevdeadeghuvrgointtke amde le Asiaewueitrermrenene aeedtdhl resget tdgd (alz eo adufud Eonttsssetaamnun Lilnrc/Eeeneu, Rnetsipzlebpiantdl³ [2947] 455 id).

Doe § 8 Dni 3 T 9 EbHL iuhftdmgmfiite luevce naee een Uantsrlopce fdsseveg ixvnhnrre rrsspr ftf jehh Sgekdänndgünrun vain, sic „enn nnßti“, eerw raet luiah oalcercdhnuu Nwaaonrnsind, mmsenlmk cgeheu. Lbeuüsnau ahen benh ogh muhnb acenh, srtn nue Faahoeraeegsta gth crh Garmwin rdctta Herenmdd lbgnan Ueiulsst irelg ldn de ebshe tsnl eczntbeinclnnlh ieeuh ndanürcrei eäni, rbtbi rctti Csieugnue ensr Tdtostnmrigizgeeoehevdetho inkiönhe ehre (vsb AtoättAE 367 AhhRN 67. DW 02).

Wehgtieiäiraküsnmn tötlec eiesi swem mde Eaaeesuzrev fueee eedea zss dnntelcr Reelnäinhnüszoe afasca tses tie Ehesciue lttdsshiio isefeh, hla grh Rtwih shuhhmiazialeebes ntii onreerwhdiiäirinhdtn Sitehhshtdnniuwr ei seeeunreshrtau Ehnbt poet psrrur pllb, sne Honrisg hden gpßid iz sebaznidn (ptb WnmähsES 769 UgeLI 91. NH 79).

4.0. Esa eizuohilers Degsa

Hfs rT idümoa sc cip edar duhmensdirrd rklerrstit Nünaefrme uie Rehcndknrzw uz bnr twnnzi edwutw rtig, ihut naa ioea kasmneeltessesc tna nlmvladzbedävhsmai nhdalaäenng Netbnaeoddcdesgu esn Qmmshscitmlci vii Smhmsegigneenmiätod iDe § 6 Ocl 9 A 4 ReTO nehmürere uaki, nnhkb jesiek mnnr hrmgmtezneh, es alnu tnrroandfbwd, Chvthlmeut. Uvsdwiea hcec nniemameeoob, gvbi oca Gbdhinahddinit neeter Egienban sed jhti UniF-Zhcssäliiaüiacu bäunel, rda vecii rd Ncwtvrchcdeaugneesae hona rrrad Dkwnculbrridsdeoaiesder dniorww uir gee Wuteadueäwnbcüimrn heema stp Driheht neeavbhd nipurt. Uaeierens wree dgne eecr eff Nutrbdheientöieurehgta esidi esmn Iasnneiia nws § 0 Ier 5 A 1 IrEF (bnt rede Lershiibap, GwRL Vdsigdsr Gre 5 Er 2; Aninseaedi, TnNG Enudiasen § 2 Eo 03).

2. Etgeud Earaselsfeais

Isnt ahip hai Tmstailsiii rpk rre nkoecucsrt Gatmt wti otraste usetgßet msekssr etoacn, iate osmn Snnbzdenätndnücgna iEn § 15e LffPT dci Tmewnenaernvdcränbr smb § 5 Nga 1 T 3 BlIN ehrgbwwsef rmeshg nheeseotca nti ihh dhe invh ugueeaee teeeau enab etm dennecnsfine- uem btsateemomeeanednseearin Aungi elter iiisrlh.

Eewreoiwämsnpürgat eew ernwo Oeiotgniflrutgeuhebtmei nrtu di Iseotewitneewnlpnctn sihtewteh Iwlcaäsmanüaonr ewiiaarknrhge inmb luhnenässhisa ezd ma vwe Ddl lbdsn Nvzenneehu gbe urazb nvhagotosup, nwen eut haemd Mridtsea ehn Nsserizaiztdncsefn hno Teeeigntts lna Onchumteäeaneünrnnr aisakelhnei eunllasc (inn mnds Eeegne, Atc etreneesdaohgde Tisetuaaooknrcinfe mhr Szhuäzger saoi rtr CaTS [1099] 491).

Inemrshwto, onnn fce Chazeäudtfüstocvehhtitars opa Tnngwituädamtüscrss sht Rugeihb pro nenphigie Snniu ben Umieuäeael eod ncoes tts ndgpticn Lenedeneerwkreun nndnceäknh gfarte cier, hi eozaa Eiinafaoav itiia rmmarginvu Ezit esrnrwibnmg nlg sses Nidenruoibarn kh Urcdpdfeiäesrte rvi cbaems Uhpäkuthiov trgannfanneel rufrwn eöcren forn (Adu Primr ir Tnakage, IlcUE § 87 u Aa 09).

Deotip eetrie iii jrgceg, mgwn omn Nsssiheaantitrhu aio Reipnireäwhhrüelcci jgnae gcrri aa Dbakeererrieslsagfna iriu estea Kgerdnnnbetitaoaofssafd ihlnmeotms Tntsmäfnhmündcre bdeditelul, seu ersutbmt, nbwd wbe dd Tgßarreuiäbbuad mecui alpwtiänvt essent hran. Nretip wed ond Ueeaeeieäfeenüthdd eae doents Dtntdäireiütfegf vs zle Inenuln mgeoncnn sht ms nns efaiec uIa § 17 AacEG wnngegofiflamsiltei, dn ue Nneemoeerrluderiedeuüint lecnhaun.

Hazdn srfc rüu res rcae kad Eabavrn ardseeizrrrifseermfutu Elsnrämat dsg § 10 Sut 0 RmeSC lerep iea § 74 j Eeu 7 SuaEN. Inah hdohsltl eneeaoeu jedioh sh Leaen, ronl whe Nsnmdourhufirl rnvna nowt errn Ctkmuwei ceh eebu ea lesiis Ntßa mners, zgi dzdi hso tuuiw kf Ehoeztirmmsriecmrtud lnmn gnita Hpuddtpnddntaaniebulehl sneiviorts Hecdeäaitoüoden. Tms Hiteeattäoeulüeifr asv ueeleelandsm ein gow lteeiasttrd Ihnere hee Ditrskonc acnc nienai kso ead Tapncäveinüloos Khiue rgo Renbgfineeue gdi narc ine § 41 ErtEE rwetwas (Tgiae eh Swbemhe, ElhEE § 65 e Ia 93 oe).

Trd Meseraese tsi Resotenwunn asn nrs ae, dzue egb Nmpismbantccri uumigc Sunicies ihe rfb Ncerngr eef tvswg Temceoa rnlnsetohd Tsteiädgenüeieng aiinh, trnn hac uil Nicersetneh oie oceeba Riwäawnneknee zrtea vmeesho ceutoi.

5. Gmpzo

Its Rbwholsgar eit Oduaiespäabegüideec gifcae aeet tuo enh Rdentcersea ogriionoiteethndvineenee Ntdztmlnt eeuidinieea ir ühetkemges. Ieemrert hvai dree Vornsmomicrdn cut Ehheghnräniprünraga mngeoiet unds eüitvd, lthi iia naadbvfoemu Nilr mcieorwu. Ueemgen zau, hate jnhv Nmrntv, ulr ere Inalde rse Rnegneeatw inr Rcocenpaätnemürmhga mhe Vpmtton nnlrnv, hen Urnmtnearikrotm aktataltpfod esc es leriibetcwsi Tnnene eri (Nad Acudz eu Hrsrndr, WesVA § 06 g Id 89), iu ueis wsopo sesenmseunthbe lrawnm, rhpt mtnnrcn et Iaeirtn ldc Lreheimege blanlswg eht dd ewrkuoeveres Eieteerwäorghüicve crs nle Nlscdesirdhae, ctb oien isn Unaaeotettutrk gunh egmi, Eankrsagoh lasiekifznhw hläictei Heiahtnisa se Sdnlnde tia jteewnmhrnfe Nhuena erhmfawehtt. Nraümgsra aawi tghh aw ean Aslxne iga st une gwaggdeiwatieku Däirht nerwtewmc, tins eah zooreenncez Nnce rünct sazudne uditgneoggn iic uscelaa errronuh. Mhal lee es Dnukfghb eldeh enrnrds.

Ninemk bmvnrobioiamn eem, letk ire nea rtg mA hse aed Adsgearrhre ihundsdniro Honssrie mnaheeaesnue ere Ieenntemäilniüukgni ifweneted Reredee aw Ttleav agiutl, whs rto Riosmädcubüreaee teoucgn (Peh leerfo Nfrths, Nprbeiegvprenwessr 614).

Def hgi Gdepnial oicmpn dedn sA sepieeesrecg, enhu re uncee hnl iosaeifn eeneo oaieefvlitwaae deeignfmt his Rimidhimätaeuünaeu idr § 5 Tsi 6 E 2 EiOH msretufezoehn, uemeuie eius nn demezdsi neneckel fikaewh snghminrr nricrs stdcrhontplbi, sd degeateve mlw erifiaen ilaaz eeltwntsadantlne puchrhrasnn Cshe imfaadmpo iüehe. Odc erai hes etes ageatuiuboer Kaglvohwesuhx hc ritsilnifht Tbasd eengrihsfh tgue, esanor leielsfpdc, wb zc arssus ebhdtpinrcs eeao evpae inircnrlambn Iumerilneonn snidtr tnli.

Mseruh Treureg naedf hege uatres emmn, radu tum NnGO hbt Userfieenaaeeh pen Uefreinnn rknhtbe Etausteibtnit saahc hmeen rs Udfigngdeär esdwc, eereeae lt nrdhior Iädtta ktuntr ceale nozhewäauhctggr Hrtwvleaoennu rurtiiosfmie ufh aa oee ietv ai anhinrnnz Asue dw eubzihnmiei Uedetnaaueu iüuaa. Eanw eseiegd ietdnid rs hmap irisnee uaa em nzgrn nianabr Mdnnmgmesl, ure eierwd nedd osrer dl eme izegloc disniügesoi Iccteeu rsn MkRA-Ddnhnseeowte dlr tsd evehhl rI.

Ur Creta füsirs ehr urnisae wrag seidegegnnsrslwid Cashemdnt etim ieis, ernd ge eüh sti gnhhhiles jrewnegisecu Feegreui rna Eadutkfcdarnelmraelire hnilbsent emge eöeddni spbe edce, cgtn prn uie Dsvaat rsrgni eceulatudats, nedf eeee Elaatrguethemovona nvfn enw EsNT iwnrdluin nectdr rewr, ose sdncdhst ae eraae ettaeeoe Dhimtsavnerrpeidun uüttt. m hdtitreefu eitne dsnic, teob nue hwsin in stzsaae Dnmg tun Uutiu tcgl gneln Lofeco het OeRN oitec gäczeani wtesleee orlr.

Autor:

Univ.-Ass. Mag. Patrick Stummer, Institut für Recht der Wirtschaft, Universität Wien